درست مثل قهوه، بیشتر ما درباره دمای آب هم سلیقه خاص خودمان را داریم. بعضی‌ها آب را آن‌قدر سرد دوست دارند که بطری‌شان بلافاصله از بیرون خیس می‌شود؛ برخی افراد دیگر فقط با آب هم‌دمای محیط می‌توانند روزشان را بگذرانند. عده‌ای هم آب گرم یا داغ را ترجیح می‌دهند، چون مثل یک فنجان چای حس آرامش‌بخشی دارد. اما آیا واقعاً یکی از این دماها برای بدن و دستگاه گوارش بهتر است؟ دمای آب چقدر روی آب‌رسانی بدن و هضم غذا تأثیر می‌گذارد؟ و آیا تفاوتی میان آب خنک، آب یخ و آب گرم وجود دارد؟
در ادامه می‌بینیم دمای آب چه زمانی اهمیت پیدا می‌کند و چه زمانی تفاوت چندانی ندارد. در مقاله‌ای دیگر در مورد نوشیدن آب گرم در مقابل آب سرد و اینکه کدا‌یک برای بدن بهتر است نیز صحبت کردیم که می‌توانید در کنار این مقاله مطالعه کنید.
بهترین دما برای نوشیدن آب
در بیشتر مواقع، آب خنک یا آب هم‌دمای محیط انتخاب مناسبی است. آب خنک، با دمای حدود ۱۵ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد، برای بیشتر افراد خوشایندتر است و به همین دلیل معمولاً راحت‌تر و بیشتر نوشیده می‌شود. از طرفی، دمای آب تأثیر چندانی بر جذب آن ندارد، چون مدت کوتاهی پس از نوشیدن، آب به دمای بدن نزدیک می‌شود. اما با این حال، دمای آب از یک جهت می‌تواند مهم باشد: اینکه چقدر تمایل دارید آب بنوشید.
در بعضی شرایط هم ممکن است بدن بلافاصله بعد از نوشیدن آب به دمای آن واکنش نشان دهد. به بیان ساده، آب خنک معمولی با آبی که کاملاً یخ است یا نوشیدنی‌ای که خیلی داغ سرو می‌شود، یکسان نیست.
آب هم‌دمای محیط معمولاً حدود ۲۰ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد است و در واقع با بخش گرم‌تر محدوده آب خنک هم‌پوشانی دارد.
برای مصرف روزمره، آب خنک یا هم‌دمای محیط انتخاب مناسبی است. مسئله اصلی این نیست که آب با چه دمایی جذب بدن می‌شود، بلکه مهم‌تر این است که دمای آن برای شما راحت باشد و به اندازه کافی آب بنوشید تا بدنتان هیدراته بماند.
این موضوع درباره آبی که در طول روز مصرف می‌کنید هم صدق می‌کند. چه آب جوشیده یا آب تصفیه‌شده باشد، مهم این است که آب سالم و مناسب در دسترس داشته باشید و مصرف مایعات را به اندازه کافی حفظ کنید. اگر معمولاً آب معدنی را ترجیح می‌دهید، می‌توانید برای خرید آب معدنی سراغ برندها و بسته‌بندی‌هایی بروید که کیفیت و شرایط نگهداری مناسبی دارند.
به‌طور کلی، فواید نوشیدن آب سرد بیشتر است و آب خنک به دلیل طعم و حس خوشایندتر، انتخاب محبوب‌تری برای مصرف روزانه است. افراد معمولاً وقتی آب خنک در اختیارشان باشد، نسبت به آب گرم یا داغ، تمایل بیشتری به نوشیدن آن دارند.
چرا آب خنک انتخاب خوبی است؟
این تصور که آب سرد حتماً برای بدن بهتر است، زیاد تکرار می‌شود، اما شواهد علمی محکمی برای برتری یک دمای خاص وجود ندارد.
بررسی‌ها نشان نداده‌اند که بدن آب با یک دمای مشخص را بهتر از دماهای دیگر جذب می‌کند و نوشیدن آب با هر دمایی درمان سریع کم آبی بدن است. مزیت اصلی آب سرد ظاهراً چیز ساده‌تری است: برای بسیاری از افراد خوشایندتر است، به‌خصوص هنگام ورزش یا در روزهای خیلی گرم.
موضوع فقط میزان آبی نیست که برای حفظ آب بدن می‌نوشید. پژوهشگران بررسی کرده‌اند که آیا دمای آب پس از رسیدن به معده می‌تواند روی عملکرد دستگاه گوارش هم تأثیر بگذارد یا نه. مثلاً آیا آب خنک می‌تواند هضم را کند کند و باعث ناراحتی معده شود؟
ظاهراً نه. دمای آب تأثیر چندانی بر عملکرد معده ندارد. تغییر دمای نوشیدنی ممکن است برای مدت کوتاهی باعث تغییر دمای معده شود، اما این تغییر تأثیر قابل‌توجهی بر ترشح اسید معده، آزاد شدن هورمون گاسترین یا سرعت تخلیه معده ندارد.
بنابراین، آب هم‌دمای محیط قرار نیست مزیت خاصی برای هضم غذا داشته باشد، اما در عین حال عملکرد معده را نیز مختل نمی‌کند. در بهترین حالت، تأثیر آن بر گوارش خنثی است و همین هم خبر خوبی است.
آب یخ چطور؟
نوشیدن یک لیوان آب یخ ممکن است در همان لحظه حس فوق‌العاده‌ای داشته باشد، اما ظاهراً آن‌قدر روی دستگاه گوارش تأثیر نمی‌گذارد که تفاوت مهمی ایجاد کند. البته ممکن است آب بسیار سرد روی اشتها تأثیر متفاوتی داشته باشد، هرچند هنوز مشخص نیست این تأثیر در عمل آن‌قدر قابل‌توجه باشد که بتوان روی آن حساب کرد.
برخی پژوهش‌های محدود نشان داده‌اند که نوشیدن آب با دمای حدود ۲ درجه سانتی‌گراد ممکن است میزان دریافت انرژی را کاهش دهد. در یکی از این مطالعات، مردانی که یک ساعت پیش از غذا حدود ۵۰۰ میلی‌لیتر آب بسیار سرد نوشیده بودند، نسبت به زمانی که آب هم‌دمای بدن یا آب گرم مصرف کرده بودند، غذای کمتری خوردند.
شاید بعضی افراد این موضوع را یکی از مزایای آب یخ بدانند، اما این تأثیر چندان زیاد نبود و به این معنا نیست که آب یخ یک روش اثبات‌شده برای کنترل اشتهاست. اما با این حال، نتایج نشان می‌دهند که آب بسیار سرد ممکن است روی اشتها متفاوت از آب خنک معمولی اثر بگذارد.
از طرف دیگر، آب یخ برای بعضی افراد خوشایند نیست. نوشیدن سریع آب بسیار سرد می‌تواند باعث «یخ‌زدگی مغز» یا حساسیت دندان‌ها شود. بنابراین اگر آب هم‌دمای محیط یا آب خنک برایتان راحت‌تر است، هیچ دلیلی ندارد خودتان را مجبور کنید آب را کاملاً یخ بنوشید.
آب گرم یا داغ چطور؟
ادعاهایی مثل اینکه آب گرم می‌تواند دستگاه گوارش را «سم‌زدایی» کند، پشتوانه علمی محکمی ندارند. اما با این حال، اگر آب گرم برای معده‌تان راحت‌تر است یا نوشیدن آن را بیشتر دوست دارید، دلیلی ندارد از آن صرف‌نظر کنید.
بیشترین نگرانی در این مورد مربوط به نوشیدنی‌های بسیار داغ است، نه آب گرم یا ولرم. مصرف طولانی‌مدت مایعات بسیار داغ، با دمای ۶۵ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر، با افزایش خطر ابتلا به سرطان مری ارتباط داشته است.
پس برای بیشتر افراد راهکار این است که، آب را با دمایی بنوشید که برایتان راحت باشد و از مصرف مداوم نوشیدنی‌هایی که آن‌قدر داغ هستند که دهان یا گلو را می‌سوزانند، خودداری کنید.
چه زمانی دمای آب چندان اهمیتی ندارد؟
با وجود تمام بحث‌هایی که درباره دمای آب وجود دارد، دما فقط بخش کوچکی از ماجراست. اگر آب نه بیش از حد سرد باشد و نه بیش از حد داغ، برای بیشتر افراد دلیلی وجود ندارد که درگیر دمای دقیق آن شوند.
در بیشتر مواقع، دمای آب اهمیت چندانی ندارد. مسئله مهم‌تر این است که بدن به اندازه کافی مایعات دریافت کند.
طبق توصیه آکادمی ملی پزشکی آمریکا میزان مصرف آب در روز حدود ۳.۷ لیتر برای مردان و ۲.۷ لیتر برای زنان است. این مقدار شامل آب موجود در غذا و سایر نوشیدنی‌ها هم می‌شود. در واقع، دمای آب تقریباً بی‌اهمیت است، مگر اینکه دمای خاصی باعث ناراحتی فرد شود یا علائمش را تشدید کند.
افرادی که به دلیل دمای شدید دچار حساسیت دندان می‌شوند یا با مشکلاتی مانند بیماری رفلاکس معده به مری (GERD)، اختلالات بلع یا حساسیت گوارشی مواجه‌اند، بهتر است آبی را انتخاب کنند که بدنشان با آن راحت‌تر است. برای بسیاری از این افراد، آب خنک یا هم‌دمای محیط انتخاب مناسب‌تری است.
در نهایت، بهترین معیار همان ترجیح شخصی است. اگر آب خنک باعث می‌شود بیشتر آب بنوشید، همان را انتخاب کنید. اگر آب هم‌دمای محیط برایتان راحت‌تر است، دلیلی برای تغییر آن وجود ندارد.
البته یک استثنا وجود دارد: زمانی که فرد برای مدت زیادی در معرض گرمای شدید قرار گرفته باشد. در چنین شرایطی، آب سرد می‌تواند تشنگی را بهتر برطرف کند و فرد را به نوشیدن بیشتر ترغیب کند. در هوای خیلی گرم، آب سرد می‌تواند انتخاب بهتری باشد؛ چون هم تشنگی را بهتر برطرف می‌کند و هم ممکن است فرد را به نوشیدن آب بیشتر ترغیب کند.
