چای میتواند به تأمین آب مورد نیاز بدن کمک کند، چون مقدار آبی که با نوشیدن آن دریافت میکنید معمولاً بیشتر از آبی است که ممکن است بهدلیل اثر ادرارآور کافئین از دست برود. البته اگر در مدت کوتاهی مقدار بسیار زیادی چای بنوشید، مثلاً بیشتر از هشت فنجان پشت سر هم، شرایط میتواند متفاوت باشد و حتی به کمآبی بدن منجر شود.
چای چه تأثیری بر آب بدن دارد؟
خیلیها تصور میکنند نوشیدنیهای کافئیندار بهدلیل خاصیت ادرارآوری، بدن را کمآب میکنند. اما تحقیقات نشان میدهد خرید چای، از جمله چای سبز و دمنوشهای گیاهی، میتواند بخشی از مایعات مورد نیاز بدن را تأمین کند. آب موجود در چای به دریافت روزانه مایعات اضافه میشود و تا حد زیادی اثر احتمالی کافئین بر افزایش دفع ادرار را جبران میکند.
بعضی از انواع چای همچنین مقدار کمی مواد معدنی و الکترولیتهایی مثل پتاسیم و منیزیم دارند که در حفظ تعادل مایعات بدن نقش دارند.
مصرف مایعات کافی برای حفظ آب بدن ضروری است و به عملکرد طبیعی اندامها و سلامت عمومی کمک میکند. میزان مایعات مورد نیاز هر فرد به عواملی مثل سن، فعالیت بدنی، آبوهوا و شرایط جسمی بستگی دارد، اما بیشتر بزرگسالان سالم بهتر است روزانه حدود ۹ تا ۱۳ فنجان مایعات دریافت کنند.
چایهای کافئیندار چطور؟
دانههای قهوه و برگهای چای حاوی کافئین هستند. کافئین یک ماده محرک و تا حدی ادرارآور است، یعنی میتواند باعث شود دفعات ادرار کردن بیشتر شود. اما با این حال، مقدار کافئین موجود در چای معمولاً آنقدر زیاد نیست که مصرف معمول آن باعث کمآبی قابلتوجه شود.
برای اینکه کافئین تأثیر چشمگیری بر میزان آب بدن بگذارد، معمولاً باید مقدار زیادی از آن مصرف شود. برای بیشتر بزرگسالان، مصرف کمتر از ۴۰۰ میلیگرم کافئین در روز توصیه میشود.
چقدر کافئین در چای وجود دارد؟
مقدار کافئین چای ثابت نیست و به عوامل مختلفی بستگی دارد. حتی دو نوع چای از یک دسته هم ممکن است مقدار کافئین یکسانی نداشته باشند. عواملی مثل این موارد روی میزان کافئین تأثیر میگذارند:
- نوع چای
- کیفیت برگهای چای
- محل کشت
- دمای آب هنگام دم کردن
- مدت زمانی که برگهای چای در آب میمانند
بهطور کلی، هر فنجان ۲۴۰ میلیلیتری چای دمکرده میتواند حدود ۳ تا ۱۸ میلیگرم کافئین داشته باشد. مقدار تقریبی کافئین در انواع مختلف چای عبارت است از:
- چای سیاه: حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیگرم در هر ۲۰۰ میلیلیتر
- چای زرد: حدود ۱۴ میلیگرم در هر ۲۰۰ میلیلیتر، تقریباً مشابه چای سیاه
- چای پوئر: حدود ۱۰ تا ۱۶ میلیگرم در هر ۲۰۰ میلیلیتر
- چای سبز: حدود ۹ تا ۱۳ میلیگرم در هر ۲۰۰ میلیلیتر
- چای اولانگ: حدود ۲.۵ تا ۵.۵ میلیگرم در هر ۲۰۰ میلیلیتر
- چای سفید: حدود ۵ تا ۶.۵ میلیگرم در هر ۲۰۰ میلیلیتر
برای مقایسه، یک فنجان قهوه دمکرده معمولاً بین ۹۰ تا ۲۰۰ میلیگرم کافئین دارد، در حالی که بیشتر انواع چای کافئین بسیار کمتری دارند.
بعضی از محصولات چای هم هنگام تولید کافئین اضافهشده دارند. در چنین محصولاتی ممکن است روی بستهبندی فقط مقدار کافئین افزودهشده ذکر شود و کافئین طبیعی موجود در برگهای چای جداگانه محاسبه نشده باشد. این موضوع میتواند باعث شود میزان کافئین و در نتیجه اثر چای بر دفع مایعات، بین محصولات مختلف کمی متفاوت باشد. همین موضوع و کافئین افزوده باعث شده بسیاری به این فکر کنند که چای ایرانی بخریم یا خارجی؟
دمنوشهای گیاهی و آبرسانی بدن
دمنوشهای گیاهی ممکن است از یک گیاه، مثل نعناع یا بابونه، تهیه شوند یا ترکیبی از چند گیاه باشند. بیشتر دمنوشهای گیاهی فاقد کافئین هستند یا مقدار بسیار کمی از آن دارند.
مصرف مقدار زیاد کافئین میتواند دفعات ادرار کردن را افزایش دهد، اما در مقدارهای پایین، چنین اثری معمولاً قابلتوجه نیست. به همین دلیل، دمنوشهایی مثل بابونه، گل رز و چای ترش میتوانند گزینههای خوبی برای افزایش مصرف مایعات باشند، چون تقریباً کافئین ندارند.
چایهای ترکیبی چطور؟
بعضی دمنوشها و نوشیدنیهای گیاهی هم ترکیبی هستند و ممکن است در کنار گیاهانی مثل نعناع، بابونه یا گلگاوزبان، موادی داشته باشند که کافئین دارند. برای مثال، یربا ماته و گوارانا از گیاهانی هستند که کافئین دارند و گاهی در ترکیب نوشیدنیهای گیاهی و انرژیزا استفاده میشوند.
یک فنجان چای یربا ماته میتواند تا حدود ۸۰ میلیگرم کافئین داشته باشد؛ مقداری که به کافئین موجود در یک فنجان قهوه دمکرده نزدیک است. اگر چای ترکیبی یا بستهبندیشده میخرید، بهتر است فهرست مواد تشکیلدهنده و اطلاعات تغذیهای روی بسته را بررسی کنید تا بدانید دقیقاً چه مقدار کافئین دریافت میکنید.
کلام پایانی
چای میتواند راه خوشایندی برای تأمین مایعات مورد نیاز بدن باشد و در مصرف معمول، چای کافئیندار هم لزوماً باعث کمآبی نمیشود. اگر به کافئین حساس هستید یا خوابتان با مصرف آن مختل میشود، بهتر است حدود شش ساعت پیش از خواب سراغ چای بدون کافئین بروید.
همچنین اگر چای را با مقدار زیادی شکر، خامه یا سایر افزودنیهای پرکالری مینوشید، حواستان به میزان مصرف آنها هم باشد؛ چون کالری این افزودنیها میتواند بهمرور باعث افزایش وزن شود. اگر به نوشیدن چای علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم مقاله دیگر ما با عنوان «چای داغ بخوریم یا چای سرد؟» را نیز مطالعه کنید.
